Trong một lĩnh vực
mà mọi người đều hướng tới lợi ích về vật chất như lĩnh vực thương mại, thì
tranh chấp là một vấn đề thường xuyên xảy ra. Trong rất nhiều trường hợp, khi
tranh chấp xảy ra, các bên không thỏa thuận được, thì cách giải quyết cuối cùng
chính là nhờ sự can thiệp của bên thứ ba. Bên thứ ba trong trường hợp này có thể
là tòa án hoặc trọng tài thương mại, hoặc một bên thứ ba khác mà cả hai bên
tranh chấp thỏa thuận đưa ra. Tuy nhiên, thông thường, với các hợp đồng lớn,
các bên tranh chấp sẽ chọn giải quyết bằng trọng tài thương mại để đảm bảo tính
linh hoạt, nhanh chóng.
Hình thức giải
quyết bằng trọng tài thương mại sẽ hình thành nên một thỏa thuận giữa các bên
tranh chấp. Thỏa thuận đó gọi là thỏa thuận trọng tài thương mại. Sau đây, tôi
xin nêu ra một vài hiểu biết của mình về loại thỏa thuận này.
Bản chất của trọng tài thương mại
Theo quy định của
pháp luật thương mại hiện hành, “Thỏa thuận
trọng tài là thỏa thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng Trọng tài tranh chấp
có thể phát sinh hoặc đã phát sinh” (cụ thể xem Khoản 2 Điều 3 Luật Trọng
tài thương mại 2010). Như vậy, thỏa thuận trọng tài không chỉ nhằm giải quyết
những tranh chấp đang tồn tại, mà còn có thể được thực hiện để giải quyết các
tranh chấp có thể xảy ra trong tương lai.
Đây là hình thức
thỏa thuận giữa các bên, tức là bản chất của nó cũng chỉ là sự nhất trí đồng ý
của các bên tranh chấp, trước sự chứng kiến, khuyến nghị và ghi nhận của trọng
tài. Trọng tài chỉ có thẩm quyền xét xử khi các bên tranh chấp có thỏa thuận chọn
trọng tài để giải quyết tranh chấp, điều này đồng nghĩa với việc thỏa thuận trọng
tài là điều kiện tiên quyết.
Hình thức của thỏa thuận trọng tài
Theo Điều 16 Luật
Trọng tài thương mại 2010 thì thỏa thuận trọng tài phải được lập thành văn bản.
Theo quy định hiện hành, thì thỏa thuận bằng văn bản tức là thỏa thuận đó được
thể hiện trong một văn bản nhất định mà các bên ký kết trực tiếp, hoặc được thể
hiện gián tiếp thông qua sự trao đổi thư từ, telex, telegrams... Ngoài ra, thỏa
thuận cũng được công nhận khi có sự trao đổi về đơn kiện và bản biện hộ trong
đó thể hiện sự tồn tại của thoả thuận do một bên đưa ra và bên kia không phủ nhận.
Thông thường có
hai cách để thỏa thuận về việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài:
Một là, các bên dự
đoán trước và thỏa thuận ngay từ khi bắt đầu quan hệ thương mại việc sẽ đưa ra
trọng tài giải quyết các tranh chấp phát sinh trong tương lai. Sự thỏa thuận
này thường được thể hiện thành một điều khoản trọng tài trong hợp đồng xác lập
quan hệ thương mại giữa hai bên. Điều khoản này thường nằm cuối hợp đồng sau
khi các bên đã thỏa thuận xong các điều khoản chính. Điều khoản trọng tài chỉ
mang tính dự liệu, các bên đều không mong muốn tranh chấp xảy ra nên thường ngắn
gọn.
Hai là, sau khi
tranh chấp phát sinh, các bên mới thỏa thuận đưa tranh chấp ra giải quyết bằng
trọng tài. Thỏa thuận này thường dưới hình thức một văn bản thỏa thuận riêng và
được coi như gắn liền với hợp đồng chính hay còn gọi là thỏa thuận đưa các
tranh chấp hiện thời ra giải quyết theo phương thức trọng tài, do đó, thỏa thuận
trọng tài này thường biên soạn đầy đủ, có tính khả thi cao.
Nội dung của thỏa thuận trọng tài
Thỏa thuận trọng
tài có nội dung chính là xác định những vấn đề để đưa ra cách giải quyết tranh
chấp, gồm có cách thức, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm của các bên
liên quan... Các nội dung giải quyết này cũng đều dựa vào sự thỏa thuận, thống
nhất của các bên chứ không bị can thiệp bởi pháp luật. Tuy nhiên, như vậy không
có nghĩa là pháp luật không có sự điều chỉnh, quản lý đối với thỏa thuận trọng
tài. Để đảm bảo những quyền lợi cơ bản của các bên trong giải quyết tranh chấp,
pháp luật cũng đưa ra những quy định chung về một số vấn đề cơ bản như phương
thức trọng tài, luật áp dụng, chi phí trọng tài,... Tuy thỏa thuận trọng tài đạt
được là do ý chí của các bên, nhưng cũng phải đáp ứng đủ yêu cầu cơ bản mà luật
định thì mới được công nhận là một thỏa thuận hợp pháp.
Trên đây là một số
điều cơ bản về thỏa thuận trọng tài thương mại theo kiến thức của tôi. Rất mong
nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn!
Nhận xét
Đăng nhận xét