Tìm hiểu quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra trường hợp mà đã được các bên thỏa thuận

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các chủ thể kinh doanh có quyền tự do kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật, một trong những nội dung quan trọng của quyền tự do kinh doanh đó là quyền tự do ký kết và thực hiện hợp đồng. Luật thương mại năm 2005 dành quyền chủ động rất cao cho các bên tham gia hợp đồng trong hoạt động thương mại cũng như hết sức coi trọng nguyên tắc chung, các điều khoản của hợp đồng do các bên tự do thỏa thuận, nếu không trái với quy định của pháp luật, không trái với thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội thì đều có giá trị pháp lý bắt buộc. Vì vậy, các bên hoàn toàn có thể thỏa thuận trong hợp đồng là bên vi phạm hợp đồng, gây thiệt hại được miễn trách nhiệm. Nội dung này được quy định cụ thể trong Luật thương mại 2005. Sau đây, tôi sẽ đưa ra một số nhận định về quy định đó.

Quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra trường hợp mà đã được các bên thỏa thuận trong Luật thương mại

Điểm a Khoản 1 Điều 294 Luật thương mại năm 2005 quy định “xảy ra trường hợp miễn trách nhiệm mà các bên đã thỏa thuận” là một trong những căn cứ để miễn trách nhiệm cho bên vi phạm hợp đồng. Điều này có nghĩa là các bên sẽ không chịu trách nhiệm do không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ hợp đồng nếu xảy ra trường hợp mà các bên đã thỏa thuận là căn cứ miễn trách nhiệm trong hợp đồng đã ký kết.

Điều này có thể được hiểu qua ví dụ sau:

Công ty X và xưởng may A ký hợp đồng mua bán vải với thời hạn giao hàng là ngày 12 tháng 12 năm 2012, với thỏa thuận công ty X được phép giao hàng chậm 5 ngày. Như vậy, nếu ngày 15 tháng 12 năm 2012, công ty X mới giao hàng cho xưởng may A thì công ty X sẽ được miễn thỏa thuận do mới giao hàng chậm 3 ngày, trong khi thỏa thuận của hai bên cho phép giao hàng chậm 5 ngày.

Nhận xét về quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra trường hợp mà đã được các bên thỏa thuận

Có thể thấy, pháp luật thương mại Việt Nam chỉ quy định các bên được tự do thỏa thuận các điều khoản miễn trách nhiệm trong hợp đồng mà lại không có quy định về trường hợp vô hiệu điều khoản miễn trách nhiệm nếu cố ý vi phạm hợp đồng, hay lợi dụng điều khoản miễn trách nhiệm để thoái thác trách nhiệm do vi phạm hợp đồng. Tại một số quốc gia khác, pháp luật đã đưa ra những quy định để đảm bảo rằng các bên tham gia ký kết hợp đồng không đưa ra căn cứ miễn trách nhiệm nhằm cố ý vi phạm hợp đồng. Theo đó, các trường hợp thỏa thuận về miễn trách nhiệm mà liên quan đến sự vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ hợp đồng sẽ không có giá trị pháp lý. Việc quy định như vậy sẽ tránh được việc lợi dụng sự tồn tại của các thỏa thuận về miễn trách nhiệm để cố ý vi phạm hợp đồng mà không phải gánh chịu trách nhiệm pháp lý, tạo ra sự công bằng hơn giữa các bên khi tham gia ký kết hợp đồng cũng như trật tự thương mại nói chung.

Bởi vậy, pháp luật Việt Nam cần xem xét bổ sung quy định điều kiện để công nhận thỏa thuận miễn trừ trách nhiệm hợp đồng giữa các bên với mục đích giám sát có hiệu quả các thỏa thuận miễn trừ trách nhiệm. Việc bổ sung quy định về vấn đề này sẽ phù hợp với thực tiễn hoạt động thương mại cũng như hoàn thiện hơn pháp luật về hợp đồng trong thương mại ở nước ta.

Trên đây là quan điểm của cá nhân tôi về quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra trường hợp mà đã được các bên thỏa thuận. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn!