Thủ đoạn gian lận thuế thu nhập cá nhân trong kê khai thu nhập cá nhân

Thuế thu nhập cá nhân là một trong những khoản thu chính và thường xuyên của Nhà nước. Thuế thu nhập cá nhân được xác định và thu dựa trên hình thức kê khai thu nhập cá nhân. Đây là một hình thức tạo sự chủ động cho người nộp thuế, tuy nhiên cũng lại là lỗ hổng để các cá nhân trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế có thể dễ dàng lách qua.

Sau đây, tôi xin nêu một số quan điểm của mình về vấn đề này.

Việc thu thuế thu nhập cá nhân đang dựa vào sự tự giác của người dân

Hiện nay, việc xác định thuế thu nhập cá nhân chủ yếu dựa vào việc tự kê khai của cá nhân và tổ chức chi trả thu nhập (đối với cá nhân làm việc trong các cơ quan sản xuất, kinh doanh có đăng ký kê khai nộp thuế thu nhập cá nhân cho lao động của cơ sở mình). Như vậy có thể nói, phần lớn Nhà nước dựa vào sự tự giác của người dân trong việc thu thuế thu nhập cá nhân, mà sự tự giác này lại không có gì đảm bảo được. Do đó, việc gian lận thuế trong kê khai thu nhập cá nhân là một điều tất yếu.

Chưa quy định cụ thể về việc kê khai thuế với những người lao động tự do

Việc thực hiện các quy định của pháp luật về đăng ký, kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với người lao động hành nghề tự do như giảng dạy, bác sĩ khám bệnh ngoài giờ, luật sư, môi giới,... chưa được cơ quan thuế quản lý đầy đủ. Trong khi đó, những khoản thu nhập bên ngoài cũng là những khoản đáng kể của những người lao động tự do. Có những trường hợp, các khoản thu nhập góp phần chủ yếu vào tổng thu nhập lại không phải thu nhập từ tiền lương, mà là từ các khoản tiền thưởng và bổng lộc khác không mang tính đều đặn, nên cơ quan thuế cũng không dễ dàng giám sát, kiểm tra.

Việc thanh toán tiền lương, tiền công vẫn chưa đảm bảo đủ minh bạch, rõ ràng

Việc thanh toán tiền lương, tiền công và các thu nhập khác vẫn chủ yếu là thanh toán trực tiếp bằng tiền mặt chứ không phải qua chuyển khoản ngân hàng. Nếu như nhận tiền lương, tiền công qua tài khoản ngân hàng, thì việc kiểm tra thu nhập sẽ rất dễ dàng cho cơ quan thuế, chỉ cần kiểm tra qua ngân hàng, khiến cho các cá nhân khó có thể gian lận. Tuy nhiên, ngược lại, thực tế đa số các đơn vị trả lương bằng tiền mặt, khiến cơ quan thuế khó xác định được chính xác thu nhập tính thuế, nên càng tạo điều kiện cho các cá nhân trốn thuế.

Vì những lí do trên, người nộp thuế có nhiều cách để lách, hoặc làm giảm nghĩa vụ nộp thuế của mình. Đối với cá nhân nộp thuế, họ có thể không kê khai, kê khai không đủ hoặc tìm cách khai báo không chính xác số thu nhập thực tế mà họ nhận được. Đối với tổ chức chi trả thu nhập có nghĩa vụ nộp thuế cho người lao động của mình, họ có thể kê khai mức tiền lương, tiền công của người lao động thấp hơn so với thực tế, hoặc cũng có thể chi trả thêm tiền thưởng bên cạnh thu nhập chính thức, và không kê khai khoản tiền này...

Trên đây là những ý kiến của tôi về việc gian lận thuế thu nhập cá nhân thông qua hình thức kê khai thuế. Rất mong nhận được nhận xét từ các bạn!