Quy định của pháp luật về việc miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong trường hợp thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước

Vi phạm hợp đồng do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng cũng là một căn cứ hợp pháp để xác định bên vi phạm hợp đồng không có lỗi và được miễn trách nhiệm. Cụ thể trường hợp này được quy định trong pháp luật như thế nào? Sau đây tôi xin trình bày quan điểm của mình về vấn đề này.

Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong trường hợp thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước trong quy định của Luật thương mại

Điểm d Khoản 1 Điều 294 Luật thương mại năm 2005 quy định trường hợp hành vi vi phạm hợp đồng của một bên là do thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng là một căn cứ để miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng thương mại.

Xét về bản chất, hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước là hành vi vi phạm do sự kiện bất khả kháng về sự biến pháp lý. Trong trường hợp này, các bên cũng không lường trước được những vi phạm và thiệt hại khi có quyết định của nhà nước xen vào, có thể là quyết định hành chính hoặc quyết định của cơ quan tư pháp. Tuy nhiên, việc miễn trách nhiệm chỉ được áp dụng khi hành vi vi phạm do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng. Nếu như các bên đã biết về việc thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể dẫn đến vi phạm hợp đồng mà vẫn đồng ý giao kết hợp đồng thì trường hợp ấy sẽ không được miễn trách nhiệm.

Nhận xét về việc miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong trường hợp thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước

Theo ý kiến của tôi, quy định về trường hợp miễn trách nhiệm này của Luật thương mại năm 2005 có một hạn chế là chưa rõ ràng. Cụ thể, luật chưa quy định về cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là cơ quan cấp nào, việc ban hành quyết định nhằm mục đích gì, những điều kiện cụ thể để một quyết định trở thành căn cứ miễn trách nhiệm cho bên vi phạm hợp đồng là những căn cứ nào. Việc luật thương mại không có những quy định rõ ràng cũng như không có văn bản hướng dẫn cụ thể những vấn đề này sẽ gây ra nhiều khó khăn trong việc xác định một quyết định nào đó của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền có phải là căn cứ để miễn trách nhiệm hay không. Cần quy định rõ chỉ những quyết định mang tính chất bất khả kháng, bên vi phạm không thể có lựa chọn nào khác ngoài việc vi phạm hợp đồng mới có thể là căn cứ miễn trừ trách nhiệm.

Ngoài ra, có thể thấy rằng, khi thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các bên trong quan hệ hợp đồng phải gánh chịu những thiệt hại về vật chất nhất định. Tuy nhiên vẫn chưa có quy định về việc bồi hoàn hay bù đắp một phần thiệt hại cho các bên vì phải thực hiện các quyết định của cơ quan nhà nước. Do đó, cần có cơ chế phù hợp đảm bảo lợi ích của cả hai bên trong quan hệ hợp đồng nếu việc thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước mang lại lợi ích cho bên vi phạm mà lại gây thiệt hại cho bên bị vi phạm hợp đồng.

Trên đây là những ý kiến của tôi về quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong trường hợp thực hiện quyết định của cơ quan nhà nước. Rất mong nhận được những đóng góp và nhận xét của các bạn!