Phân biệt cầm giữ tài sản và cầm cố tài sản

Là hai biện pháp bảo đảm trong giao dịch dân sự, cầm giữ tài sản và cầm cố tài sản đều nhằm đảm bảo việc thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ với bên có quyền thông qua việc bên có quyền chiếm giữ một cách hợp pháp tài sản của bên có nghĩa vụ. Do đó, hai biện pháp này có nhiều điểm tương đồng và rất dễ nhầm lẫn với nhau. Hơn nữa, có một số quy định của biện pháp này cũng tương tự như quy định đối với biện pháp kia, nên càng dễ gây bối rối, khó phân biệt khi áp dụng.

Tuy có nhiều điểm giống nhau về hình thức, nhưng về bản chất đây là hai biện pháp hoàn toàn khác biệt. Sau đây tôi xin chỉ ra và làm rõ những điểm khác biệt đó.

Về thời điểm phát sinh biện pháp bảo đảm

Đối với cầm cố tài sản, các bên phải thỏa thuận trước ngay từ thời điểm ký kết hợp đồng là sẽ sử dụng biện pháp này làm biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng. Nếu không, khi xảy ra tranh chấp, các bên không được phép sử dụng biện pháp này một cách tự động, mà phải thỏa thuận.

Trong khi đó, cầm giữ tài sản có thể phát sinh mà không cần có sự thỏa thuận của các bên ngay từ khi giao kết hợp đồng. Hay nói cách khác, trong cầm giữ tài sản, tài sản được bên có quyền chiếm giữ gửi không phải vì mục đích đảm bảo thực hiện nghĩa vụ.

Về thời điểm phát sinh việc chiếm giữ tài sản

Các bên thực hiện việc cầm cố tài sản trước khi hoặc ngay từ khi hợp đồng được giao kết. Đến thời điểm bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng  nghĩa vụ, tài sản cầm cố được đưa ra để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ. Như vậy, tài sản cầm cố trở thành tài sản đảm bảo ngay từ khi giao kết hợp đồng.

Còn việc cầm giữ tài sản chỉ bắt đầu khi bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ. Tức là, trước khi bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ, thì tài sản bị cầm giữ chưa phải là tài sản bảo đảm.

Về đối tượng của biện pháp bảo đảm

Đối tượng của biện pháp cầm cố là tài sản thuộc quyền sở hữu của bên cầm cố, hoặc tài sản hình thành trong tương lai, được sử dụng để bảo đảm cho việc thực hiện một nghĩa vụ trong một hợp đồng nào đó. Còn đối tượng của biện pháp cầm giữ thì chính là đối tượng của hợp đống song vụ, để bảo đảm cho chính việc thực hiện nghĩa vụ liên quan đến tài sản bị cầm giữ đó.

Về quyền chiếm giữ tài sản của người thứ ba

Trong cầm cố, người thứ ba chỉ có thể giữ tài sản cầm cố khi các bên có thỏa thuận. Còn trong cầm giữ, bên có quyền có thể tự mình giao cho người thứ ba cầm giữ tài sản mà không cần sự thỏa thuận của bên bị cầm giữ tài sản.

Về xử lý tài sản khi biện pháp bảo đảm chấm dứt

Bên nhận cầm cố tài sản có quyền xử lý tài sản cầm cố theo phương thức đã thỏa thuận, không được hưởng hoa lợi, lợi tức từ tài sản cầm cố nếu có thỏa thuận.

Bên cầm giữ tài sản không có quyền xử lý tài sản cầm giữ, được thu hoa lợi và lợi tức từ tài sản cầm giữ nếu được bên có nghĩa vụ đồng ý và được dùng số hoa lợi, lợi tức này để bù trừ nghĩa vụ.

Trên đây là những điểm khác biệt chính để phân biệt giữa cầm cố tài sản và cầm giữ tài sản. Rất mong được nhận xét và đóng góp từ các bạn!