Một số ý kiến về quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng trong Luật Thương mại 2005

Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng được áp dụng khi bên vi phạm được coi là không có lỗi trong việc không thực hiện được, thực hiện không đúng, không đủ nghĩa vụ của mình. Một trong những trường hợp mà bên vi phạm được coi là không có lỗi là trường hợp trong thời gian thực hiện hợp đồng xảy ra sự kiện bất khả kháng, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện hợp đồng.

Theo pháp luật thương mại, việc miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng được quy định như thế nào? Sau đây là một số hiểu biết và ý kiến của tôi về vấn đề này.

Quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng trong Luật thương mại 2005

Luật thương mại năm 2005 có quy định về căn cứ miễn trách nhiệm khi gặp trường hợp bất khả kháng tại Điểm b Khoản 1 Điều 294. Tuy vậy, thế nào là sự kiện bất khả kháng thì luật thương mại lại không quy định cụ thể. Có thể dẫn chiếu quy định của Bộ luật dân sự năm 2005 về sự kiện bất khả kháng để áp dụng trong lĩnh vực thương mại. Theo đó, Khoản 1 Điều 161 Bộ luật dân sự quy định: “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép”. Có thể thấy, một sự kiện được coi là bất khả kháng phải thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu: sự kiện xảy ra sau khi ký kết hợp đồng; sự kiện nằm ngoài ý chí của các bên; sự kiện có tính chất bất thường mà các bên không thể lường trước và không thể khắc phục được; sự kiện đó là nguyên nhân dẫn đến hành vi vi phạm hợp đồng.

Ý kiến về quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng theo Luật thương mại 2005

Có thể nói rằng, Luật Thương mại hiện hành chưa chú trọng và đưa ra những quy định cụ thể về việc miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng.

Đầu tiên, như đã nêu ở trên, Luật thương mại 2005 còn chưa có quy định cụ thể về thế nào thì được coi là sự kiện bất khả kháng. Nếu như việc xác định sự kiện bất khả kháng trong Luật thương mại trùng với trong Bộ luật Dân sự, thì Luật Thương mại nên có quy định dẫn chiếu rõ ràng, tránh gây bối rối cho người dân khi tiếp cận.

Ngoài ra, Luật thương mại năm 2005 mới chỉ quy định chung chung “xảy ra sự kiện bất khả kháng” là một căn cứ miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm, mà không quy định rõ là sự kiện này sẽ được thừa nhận là căn cứ miễn trách nhiệm nếu nó xảy ra đối với các bên tham gia quan hệ hợp đồng hay đối với cả bên thứ ba trong quan hệ hợp đồng. Trong Công ước Viên 1980 (CISG), thì sự kiện bất khả kháng có thể được áp dụng cả đối với bên thứ ba, tức là nếu việc thực hiện không đúng hợp đồng của một trong hai bên là do tác động của việc bên thứ ba gặp phải sự kiện bất khả kháng, thì bên thực hiện không đúng hợp đồng cũng được miến trách nhiệm. Đây là một quy định tốt cho pháp luật thương mại Việt Nam tham khảo bổ sung.

Như vậy, nhà làm luật cần quy định rõ hơn về trường hợp miễn trách nhiệm khi xảy ra sự kiện bất khả kháng để hạn chế những mâu thuẫn, bất đồng có thể xảy ra.

Trên đây là một số quan điểm của tôi về quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng khi xảy ra sự kiện bất khả kháng. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn!