Vi phạm hợp đồng thương mại là việc một bên trong hợp đồng
thương mại không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đủ nghĩa vụ của
mình theo hợp đồng cũng như theo quy định của pháp luật thương mại. Bên vi phạm
hợp đồng thường sẽ phải chịu những hậu quả pháp lý bất lợi theo quy định của
pháp luật, hoặc bị phạt theo thỏa thuận từ trước của các bên.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, bên vi phạm sẽ không
phải chịu trách nhiệm đối với vi phạm mà mình đã gây ra. Những trường hợp này
là những trường hợp mà pháp luật thương quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp
đồng.
Nội dung cơ bản của quy định miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng
Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng thương mại là việc một bên trong hợp đồng vi phạm nghĩa vụ
của mình mà không bị các hình thức chế
tài. Việc miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng này chỉ xảy ra khi trên thực
tế bên vi phạm không có lỗi khi vi phạm hợp đồng. Đó là các trường hợp mà việc
vi phạm hợp đồng xảy ra do điều kiện khách quan mà các bên không thể đoán trước,
không thể tránh khỏi, hoặc do lỗi từ bên bị vi phạm dẫn đến việc bên vi phạm
không thể thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ của mình.
Cụ thể, các trường hợp miễn trách nhiệm
đối với hành vi vi phạm hợp đồng thương mại được quy định tại Khoản 1 Điều 294 Luật thương mại năm 2005 gồm có:
- Trường hợp miễn trách nhiệm mà các bên đã thỏa thuận: đây là trường hợp mà các bên đã lường trước được một vài nguy cơ dẫn đến việc vi phạm hợp đồng, ví dụ như do bên thứ ba, do điều kiện thị trường,..., và các bên đều thỏa thuận trong trường hợp nhất định, việc vi phạm hợp đồng sẽ được miễn trách nhiệm.
- Trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng: đây là trường hợp mà việc vi phạm hợp đồng xảy ra do các sự kiện khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được. Bên vi phạm sẽ không bị coi là có lỗi khi do sự kiện bất khả kháng nên không thực hiện được hoặc không thực hiện được đúng, đủ nghĩa vụ của mình.
- Trường hợp hành vi vi phạm của một bên là hoàn toàn do lỗi của bên kia: đây là trường hợp mà bên bị vi phạm chính là bên gây ra lỗi khiến cho bên còn lại không thực hiện được hoặc không thực hiện được đúng, đủ nghĩa vụ của mình. Bởi vậy bên bị vi phạm sẽ phải chịu mọi thiệt hại do sự vi phạm gây ra.
- Trường hợp hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng: đây là cũng là một trường hợp mà các bên không thể lường trước và việc không thực hiện được hoặc không thực hiện được đúng, đủ nghĩa vụ hợp đồng là do hoàn cảnh khách quan. Bên vi phạm sẽ được miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm trong trường hợp này.
Một số nhận xét về quy định miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hợp đồng
Từ các quy định
về miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hợp đồng trong Luật Thương mại 2005,
có thể thấy các
quy định của pháp luật mới chỉ liệt kê chung chung các sự kiện là căn cứ miễn
trách nhiệm mà không đưa ra các điều kiện áp dụng cụ thể, điều này gây nên khó
khăn trong quá trình áp dụng trên thực tế, trong quá trình áp dụng pháp luật và
giải quyết các tranh chấp liên quan tới vấn đề này.
Do đó, pháp luật cần quy định tất cả
các sự kiện là căn cứ miễn trách nhiệm đều phải thỏa mãn một số điều kiện nhất
định sau:
Thứ nhất, sự kiện này phải xảy ra
sau khi các bên đã ký kết hợp đồng;
Thứ hai, ở thời điểm ký kết hợp đồng
các bên không biết hoặc không thể biết sự kiện đó sẽ xảy ra;
Thứ ba, sự kiện đó là nguyên nhân
trực tiếp dẫn đến vi phạm hợp đồng;
Thứ tư, khi các sự kiện này xảy ra,
các bên đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết trong khả năng nhưng không thể khắc
phục được.
Đảm bảo các điều kiện đó sẽ đảm bảo
nguyên tắc về mối quan hệ nhân quả và nguyên tắc xác định lỗi, tạo điều kiện
cho cơ quan có thẩm quyền áp dụng các quy định một cách mềm dẻo khi giải quyết
các vấn đề liên quan tới miễn trách nhiệm hợp đồng.
Trên đây là một số hiểu biết và ý kiến của tôi về vấn đề miễn
trách nhiệm đối với hành vi vi phạm hợp đồng thương mại. Rất mong nhận được sự
nhận xét của các bạn!
Nhận xét
Đăng nhận xét