Sự thay đổi về giá trị pháp lý của con dấu doanh nghiệp từ sau khi Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực

Thay đổi về con dấu doanh nghiệp từ phải đăng ký và được quản lý chặt chẽ sang trao cho doanh nghiệp quyền tự chủ là một trong số những điểm mới khiến cho nhiều người quan tâm. Sở dĩ thay đổi này nhận được sự quan tâm lớn như vậy là do nó đã tạo ra rất nhiều thay đổi về giá trị pháp lý của con dấu doanh nghiệp.

Dưới đây là những thay đổi chính về giá trị pháp lý của con dấu doanh nghiệp từ sau khi Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực pháp luật:

Chủ thể có quyền quyết định đối với con dấu doanh nghiệp

Trước đây, theo Luật Doanh nghiệp 2005, quyền quyết định nội dung và hình thức của con dấu doanh nghiệp thuộc về chính phủ, tức là con dấu doanh nghiệp phải được đăng ký theo hình thức nhất định, thể hiện những nội dung nhất định theo quy định của pháp luật, mà cụ thể ở đây là theo văn bản pháp luật mà Chính phủ ban hành.

Từ sau khi Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực, quyền quyết định nội dung, hình thức của con dấu được trao cho doanh nghiệp. Tức là doanh nghiệp có thể tự thiết kế con dấu, thể hiện nội dung bất kỳ mình muốn thể hiện trên con dấu, con dấu cũng không nhất thiết phải là hình tròn theo quy định cũ mà có thể là hình vuông, hình đa giác, và các hình khác. Tuy nhiên, con dấu doanh nghiệp cũng phải đảm bảo chứa các nội dung mà pháp luật quy định, gồm: tên doanh nghiệp và mã số doanh nghiệp. Đồng thời, cũng không được vi phạm các quy định về mẫu con dấu được quy định tại Điều 14 Nghị định 96/2015/NĐ-CP.

Như vậy, Luật Doanh nghiệp 2014 đã mở rộng hơn rất nhiều về tính tự chủ, tự quyết của doanh nghiệp đối với con dấu của mình. Điều này vừa giúp doanh nghiệp bớt những thủ tục khi đăng ký con dấu, vừa tạo cơ hội cho doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đăng ký và sử dụng con dấu, cũng như thúc đẩy sự đa dạng của con dấu, tăng khả năng nhận biết của con dấu doanh nghiệp.

Sự thay đổi về số lượng con dấu doanh nghiệp và nơi lưu giữ con dấu

Nếu như trước đây, hầu hết doanh nghiệp chỉ được phép có duy nhất một con dấu, trừ trường hợp đặc biệt, thì theo Luật Doanh nghiệp hiện hành, doanh nghiệp có thể tự do quyết định số lượng con dấu mà mình muốn. Tất nhiên, số lượng con dấu cũng phải được thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh để công bố trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký kinh doanh. Điều này cũng kéo theo sự thay đổi trong quy định về nơi lưu giữ con dấu, trước đây là tại trụ sở chính của doanh nghiệp, nhưng theo luật hiện hành, nơi lưu giữ con dấu sẽ được quy định theo Điều lệ của công ty.

Quy định như vậy vừa có ưu điểm, lại vừa có nhược điểm. Ưu điểm là cái mà chúng ta nhìn thấy đầu tiên, đó là giúp cho doanh nghiệp thuận tiện hơn trong việc sử dụng con dấu. Nếu chỉ có duy nhất một con dấu, thì dù văn bản được ký kết ở đâu, cũng cần phải được gửi lại về trụ sở chính của doanh nghiệp để xác nhận giá trị hiệu lực, do đó, việc doanh nghiệp có thêm con dấu sẽ giúp thuận lợi hơn rất nhiều, tiết kiệm thời gian, công sức qua lại cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc có nhiều hơn một con dấu cũng khiến cho giá trị của con dấu không còn lớn như trước nữa. Con dấu không thể hiện sự xác nhận của người có chức vụ cao nhất nữa, mà có thể của những người khác có vai trò điều hành, quản lý doanh nghiệp. Ngoài ra, việc có nhiều con dấu cũng tạo điều kiện để giả mạo con dấu, khiến cho con dấu không có vị trí chắc chắn như trước.

Cơ quan đăng ký mẫu dấu và cơ quan giải quyết tranh chấp về quản lý, sử dụng con dấu

Theo Luật Doanh nghiệp 2005, thì cơ quan đăng ký đồng thời cũng là cơ quan giải quyết tranh chấp về quản lý, sử dụng con dấu là Bộ Công an. Nhưng theo luật hiện hành, cơ quan đăng ký, thực chất là cơ quan tiếp nhận thông báo mẫu dấu và đăng tải lên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, là cơ quan đăng ký kinh doanh. Còn cơ quan giải quyết tranh chấp về quản lý, sử dụng con dấu sẽ là Tòa án hoặc trọng tài. Sở dĩ có sự thay đổi như vậy là do con dấu hiện đã thuộc về quyền tự quyết của doanh nghiệp, cho nên việc đăng ký con dấu chỉ còn mang tính chất thông báo, và việc tranh chấp liên quan đến con dấu thì không còn nằm trong sự quản lý của Nhà nước nữa.

Tính bắt buộc của con dấu

Trước đây, sự tồn tại của con dấu là một sự bắt buộc của mỗi doanh nghiệp khi muốn đi vào hoạt động, và chỉ khi một văn bản có chứa con dấu của doanh nghiệp, văn bản đó mới có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, theo luật Doanh nghiệp 2014, con dấu chỉ bắt buộc phải sử dụng trong những trường hợp mà pháp luật quy định hoặc các bên thỏa thuận phải sử dụng con dấu trong giao dịch.

Sự thay đổi này mặc dù giảm bớt tính hình thức đối với các văn bản, giấy tờ giao dịch... của doanh nghiệp, nhưng cũng chưa thực sự có hiệu quả cao, vì thói quen sử dụng con dấu như một dấu chứng nhận cho hiệu lực của văn bản vẫn còn in sâu.

Những sự thay đổi đối với con dấu doanh nghiệp theo quy định hiện hành cho thấy nhiều ưu điểm mang lại sự chủ động cho doanh nghiệp, nhưng cũng có một nhược điểm là làm giảm bớt giá trị của con dấu. Tuy nhiên, so với những thuận tiện mà những thay đổi này mang lại, theo tôi, doanh nghiệp nên tìm cách thích ứng sao cho nhược điểm của nó không ảnh hưởng được đến hoạt động của mình.