Điểm mới về kéo dài thời hạn thanh toán nợ cho doanh nghiệp, hợp tác xã của Luật Phá sản 2014

Để hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực của phá sản tới kinh tế, xã hội và chính trị, Luật Phá sản 2014 ban hành ngày 19 tháng 6 năm 2014 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2015 đã quy định thêm nhiều điểm mới có lợi cho doanh nghiệp. Trong đó, một thay đổi đáng kể, có thể gọi là bước ngoặt tạo cơ hội cho các doanh nghiệp, hợp tác xã tránh khỏi nguy cơ bị phá sản, đó là việc kéo dài thời hạn thanh toán nợ.

Lùi thời điểm xác định một doanh nghiệp, hợp tác xã là mất khả năng thanh toán

Khoản 1 Điều 4 Luật Phá sản 2014 quy định như sau: “Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán”. Trước đây, theo Luật Phá sản 2004, doanh nghiệp, hợp tác xã bị xem là mất khả năng thanh toán khi không có khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn. Như vậy, trước đây không quy định thời hạn để doanh nghiệp, hợp tác xã thanh toán khoản nợ, mà doanh nghiệp, hợp tác xã sẽ đương nhiên bị xác định là mất khả năng thanh toán nếu khi đến hạn trả nợ mà doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán.

Lùi thời điểm cho phép chủ thể khác yêu cầu mở thủ tục phá sản

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 5 Luật Phá sản 2014 thì: “Chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi hết thời hạn 03 tháng kể từ ngày khoản nợ đến hạn mà doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán”. Trong Luật Phá sản 2004 thì quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản của chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần sẽ phát sinh ngay từ khi đến hạn thanh toán nợ, doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán. Tức là, thời hạn để chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản cũng được kéo dài, tạo cơ hội cho doanh nghiệp, hợp tác xã trả nợ.

Ngoài ra, Khoản 2 Điều 5 Luật Phá sản 2014 cũng quy định: “Người lao động, công đoàn cơ sở, công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở ở những nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi hết thời hạn 03 tháng kể từ ngày phải thực hiện nghĩa vụ trả lương, các khoản nợ khác đến hạn đối với người lao động mà doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán”. Trong Luật Phá sản 2004 thì khi đến hạn thanh toán lương mà doanh nghiệp, hợp tác xã nhận thấy không thanh toán được thì người đại diện người lao động hoặc đại diện công đoàn nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản. Ở điểm này, Luật Phá sản 2014 không những quy định thời hạn để kéo dài thời gian cho doanh nghiệp, hợp tác xã thực hiện nghĩa vụ trả lương, các khoản nợ khác đến hạn đối với người lao động, mà còn quy định người có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản trong trường hợp này là “người lao động, công đoàn cơ sở, công đoàn cấp trên trực tiếp cơ sở ở những nơi chưa thành lập công đoàn cơ sở” trong khi tại Luật Phá sản 2004, người có quyền nộp đơn là người đại diện cho người lao động (được quá nửa người lao động cử) hoặc đại diện công đoàn.

Lợi ích của việc kéo dài thời hạn thanh toán nợ

Điểm mới về thời hạn thanh toán nợ đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp, hợp tác xã đang gặp khó khăn trong việc thanh toán các khoản nợ hoặc nghĩa vụ tài sản khác có thời gian để xoay sở thanh toán. Điều này đã khắc phục được hạn chế của Luật 2004 về việc đánh đồng khó khăn tài chính nhất thời với khó khăn bản chất của doanh nghiệp, hợp tác xã, gây nên nhiều trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị xem là phá sản “oan”. Ví dụ như trường hợp, khi nợ đến hạn, nhưng doanh nghiệp lại vừa đầu tư vào một dự án lớn, chưa kịp thu lợi nhuận, nên không trả được nợ, như vậy, tình trạng không thanh toán được khoản nợ chỉ là tình trạng nhất thời. Nhưng theo Điều 3 Luật Phá sản 2004, “Doanh nghiệp, hợp tác xã không có khả năng thanh toán được các khoản nợ đến hạn khi chủ nợ có yêu cầu thì coi là lâm vào tình trạng phá sản”, tức là doanh nghiệp nói trên sẽ bị coi là lâm vào tình trạng phá sản chỉ do khó khăn tạm thời. Như vậy, việc kéo dài thời hạn thanh toán nợ đã hạn chế được rất nhiều rủi ro cho doanh nghiệp, hợp tác xã, giúp doanh nghiệp, hợp tác xã tránh được việc rơi vào tình trạng phá sản một cách không thỏa đáng.

Trên đây là những ý kiến của tôi, mong nhận được sự nhận xét, đóng góp từ các bạn!