Bàn về bản quyền nhiếp ảnh

Xin chào các bạn. Hẳn ai trong chúng ta cũng đều đã từng download (tải) ảnh từ trên mạng xuống và sử dụng với mục đích cá nhân của mình và hẳn đều vô tư cho rằng điều đó là hoàn toàn vô hại, không ảnh hưởng đến lợi ích của ai cả. Nhưng đa số trường hợp, việc làm đó của bạn đã vô tình vi phạm đến bản quyền nhiếp ảnh.

Nếu nhìn từ góc độ của những người bình thường, có thể rất nhiều người sẽ cho rằng: ảnh đẹp thì người ta mới tải về, người ta có yêu thích người ta mới sử dụng, có gây hại gì đâu mà phải bảo vệ? Thậm chí còn có những người tiêu cực hơn khi cho rằng, những nỗ lực bảo vệ bản quyền của tác giả là thể hiện sự ích kỉ, vụ lợi.

Nhưng ít ai nhìn ngược lại, từ góc độ của người tác giả khi có một tác phẩm bị vi phạm bản quyền. Tác giả chính là người trực tiếp bỏ tâm sức để cho ra một tác phẩm nhiếp ảnh của chính họ. Để có được tác phẩm đó, có người vượt ngàn dặm xa xôi, có người mạo hiểm trên những vách núi hay trong rừng, có người dành hàng giờ chỉ để canh chụp được đúng thời điểm... Đấy mới chỉ là những đầu tư về mặt thể chất. Còn có cả những sự đầu tư về mặt tinh thần, về chất xám, để tạo ra được những tác phẩm độc đáo, tâm đắc. Vậy nên khi bị vi phạm bản quyền, khi thấy “đứa con tinh thần” của mình bị sao chép, bị sử dụng vào nhiều mục đích mà không được sự đồng ý, cho phép của mình, các tác giả đều có chung một cảm giác, đó là phẫn nộ. Rõ ràng khi xâm phạm bản quyền nhiếp ảnh như vậy, người xâm phạm không hề tôn trọng công sức của tác giả, không những thế, nhiều trường hợp còn làm giảm giá trị của tác phẩm khi sử dụng bừa bãi, tùy tiện.

Nhìn chung, vấn nạn xâm phạm bản quyền nhiếp ảnh vẫn là nỗi bất lực không chỉ tại Việt Nam mà còn ở trên toàn thế giới. Hình ảnh là thứ dễ dàng sao chép nhất, nhờ có sự tân tiến của kỹ thuật công nghệ. Một bức ảnh được đăng tải trên mạng người ta có thể download dễ dàng về máy chỉ với một vài thao tác chuột. Hay đến cả những trang mạng không cho phép download ảnh để bảo vệ bản quyền tác giả như Instagram thì cũng có vô vàn cách “hack” để có thể tải về bức ảnh ưng ý.

Theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay, thì tác phẩm nhiếp ảnh phát sinh bản quyền ngay từ khi được tạo ra mà không cần thông qua bất kỳ hình thức đăng ký nào. Tuy nhiên, quy định như vậy chưa giải quyết được vấn đề hiện tại đó là sao chép hình ảnh tràn lan, vô tổ chức. Người nghệ sĩ cũng không thể khư khư giữ tác phẩm của mình để tránh sao chép được, vì như vậy làm nghệ thuật cho ai xem? Hơn thế nữa, mặc dù quy định là bản quyền phát sinh ngay khi tác phẩm được tạo ra, nhưng một khi đã bị sao chép, thì rất khó để chứng minh được rằng, tác phẩm này là của mình chứ không phải của “kẻ trộm” kia. Khi đó, nguy cơ bị cướp trắng “đứa con tinh thần” là rất cao. Do vậy, để giảm bớt một phần nỗi lo vi phạm bản quyền nhiếp ảnh, tốt nhất tác giả nên nhanh chóng đăng ký bản quyền. Điều này hẳn là không giúp tác giả tránh khỏi vấn nạn bị sao chép và sử dụng tùy tiện, nhưng lại tránh được rủi ro bị cướp trắng trợn tác phẩm do không được công nhận bản quyền, và cũng giúp tác giả có căn cứ vững chắc để khởi kiện khi cần thiết.

Trên đây là những ý kiến cá nhân của mình về việc vi phạm bản quyền nhiếp ảnh, một thực trạng quá phổ biến hiện nay. Mong mọi người đọc và đóng góp ý kiến. Xin cảm ơn!