Hợp tác ngoại khối
là một trong những cách thức cần thiết để ASEAN phát triển mạnh mẽ hơn ra ngoài
thế giới. Hợp tác ngoại khối cũng làm tăng cường liên kết nội bộ của ASEAN, hạn
chế xu hướng “li tâm” của các quốc gia thành viên khi thiết lập các quan hệ với
các đối tác bên ngoài.
ASEAN+3 là một
trong những hình thức hợp tác ngoại khối quan trọng nhất của ASEAN. Vậy, cụ thể
cơ chế này là như thế nào? Sau đây tôi xin đưa ra những kiến thức chung về cơ
chế hợp tác ngoại khối ASEAN+3.
ASEAN+3 là gì?
ASEAN + 3 (ASEAN
Plus Three – APS) là khuôn khổ hợp tác của ASEAN với 3 nước Đông Bắc Á là Nhật
Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc. Đây là cơ chế hợp tác khu vực đầu tiên được xây dựng
ở Đông Á. Đây là một cơ chế hợp tác ngoại khối đa phương, giúp cho ASEAN có thể
hợp tác được với các nước trong khu vực với lĩnh vực và phạm vi rộng lớn hơn.
Mục đích của việc thành lập ASEAN+3
Việc hình thành
ASEAN+3 là một sự phát triển trong quan hệ của ASEAN với các nước Đông Bắc Á, tạo
ra cơ chế hợp tác đa phương thay vì hợp tác song phương với từng quốc gia, và
là bước tiến đầu tiên trên con đường đi đến liên kết kinh tế khu vực Đông Á. Mục
tiêu ban đầu đặt ra cho hợp tác ASEAN+3 là thúc đẩy và mở rộng hợp tác giữa
ASEAN với Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, trước hết trong lĩnh vực tài chính,
tiền tệ để hạn chế tối đa nguy cơ khủng hoảng tài chính, tiền tệ. Sau đó, mục
tiêu dài hạn và cao nhất của hợp tác ASEAN+3 là đẩy mạnh và mở rộng liên kết
kinh tế giữa ASEAN cũng như các quốc gia thành viên với từng quốc gia đối tác
Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, tiến tới xây dựng Khu vực thương mại tự do Đông
Á.
Vai trò của ASEAN trong cơ chế hợp tác ASEAN+3
ASEAN đóng vai trò chủ đạo trong việc thể chế hóa hợp tác ASEAN+3
Khi mới thành lập
tiến trình này, các nước thành viên ASEAN+3 đều nhất trí rằng đây là một tiến
trình phi chính thức, không cần thể chế hóa. Tuy nhiên, sau một số năm phát triển,
các nước ASEAN+3 đã nhận thấy sự cần thiết phải thể chế hóa nó ở một mức độ nào
đó. Bởi vì, hợp tác khu vực trên cơ sở ASEAN+3 đã được mở rộng ra các lĩnh vực
như mạng lưới liên lạc khẩn cấp giữa các bộ trưởng năng lượng, lập ra hệ thống
dự trữ gạo Đông Á, chương trình hành động khung để ngăn ngừa và kiểm soát SARS,
hệ thống dự trữ dầu để chuẩn bị cho sự thiếu hụt có thể về dầu lửa nảy sinh từ
sự bất ổn định ở Trung Đông...
Để quản lý các
hoạt động của ASEAN+3, rất cần có một bộ phận chuyên trách. Và sau khi đã thỏa
thuận và cân nhắc, các thành viên ASEAN+3 đã quyết định thiết lập một Bộ phận
ASEAN+3 trong Ban Thư ký ASEAN. Như vậy, ASEAN cũng góp phần thực hiện việc
giám sát giúp cho ASEAN+3 hoạt động hiệu quả.
Xây dựng Cộng đồng ASEAN, một gợi ý về mô hình liên kết khu vực ở Đông Á
Mặc dù được
thành lập với mục đích hướng tới xây dựng Cộng đồng Đông Á, nhưng ASEAN+3 vẫn
chưa xác định một mô hình cụ thể cho Cộng đồng này. Từ đó, với tư cách là lực
lượng cầm lái ASEAN+3, tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 9, các nước thành
viên ASEAN đã tuyên bố thành lập Cộng đồng ASEAN dựa trên 3 trụ cột: hợp tác
chính trị - an ninh, hợp tác kinh tế và hợp tác văn hóa – xã hội. Việc đưa ra
mô hình về Cộng đồng ASEAN như vậy không chỉ nhằm mục đích đưa liên kết khu vực
của ASEAN lên một bình diện mới, mà còn nhằm đưa ra một gợi ý về mô hình Cộng đồng
Đông Á trong tương lai. Trong tuyên bố của Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN+3 lần thứ
10, các nhà lãnh đạo ASEAN+3 đã khẳng định rằng “Cộng đồng ASEAN là trung tâm của
định hướng dài hạn về một Cộng đồng Đông Á”.
Trên đây là một
số hiểu biết của tôi về cơ chế hợp tác ASEAN+3. Rất mong nhận được những ý kiến
đóng góp từ các bạn!
Nhận xét
Đăng nhận xét