Như thế nào thì được coi là một sự kiện bất khả kháng theo quy định của pháp luật hiện hành?

Trong đời sống cũng như trong quan hệ hợp đồng, quan hệ nghĩa vụ, luôn có những điều xảy ra không mong muốn, không lường trước được khiến cho ta không thể thực hiện được đúng những gì đã cam kết và mong muốn thực hiện. Trong những trường hợp như vậy, ta thường gọi sự kiện mà khiến cho việc thực hiện công việc của mình không như mong muốn là “bất khả kháng”.

Tuy nhiên, xét trên phương diện pháp luật, thì sự kiện bất khả kháng cũng cần phải có những điều kiện nhất định thì mới được coi là cơ sở hợp pháp chứng minh việc một bên không có lỗi khi vi phạm hợp đồng. Sau đây, tôi sẽ chỉ ra những điều kiện để một sự kiện được coi là một sự kiện bất khả kháng.

Thứ nhất, điều kiện về thời điểm

Sự kiện bất khả kháng phải xảy ra sau khi hợp đồng đã được ký kết. Nếu sự kiện này mà xảy ra trước hoặc trong khi giao kết hợp đồng thì nó sẽ đi ngược lại với lợi ích của hoạt động thương mại là nhằm sinh lợi. Không một thương nhân nào lại chấp nhận những thiệt hại mà mình biết rõ là nó đang hoặc sẽ xảy ra.

Thứ hai, điều kiện về tính chất

Sự kiện được coi là bất khả kháng phải là một sự kiện khách quan, nằm ngoài ý chí của các bên, nằm ngoài phạm vi kiểm soát của bên vi phạm hợp đồng như các hiểm họa thiên nhiên (động đất, sóng thần, lũ lụt…) hoặc các sự biến xã hội (đình công, chiến tranh…).

Thứ ba, điều kiện về dự đoán

Sự kiện bất khả kháng là sự kiện mà các bên không thể lường trước và không thể khắc phục được. Đó phải là một sự kiện bất ngờ, khách quan mà không thể lường trước và áp dụng mọi biện pháp trong khả năng có thể đều không thể khắc phục được hậu quả. Hợp đồng được giao kết bởi lợi ích mà các bên hướng tới, để bảo đảm cho lợi ích đó, các bên phải tận tâm, thiện chí thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Nếu bên có nghĩa vụ có khả năng khắc phục, hạn chế thiệt hại xảy ra mà lại không thực hiện, để mặc cho hậu quả xảy ra thì cho dù có sự kiện bất khả kháng, bên vi phạm hợp đồng cũng không được miễn trừ trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng. Để được miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng vì sự kiện bất khả kháng, bên vi phạm hợp đồng phải chứng minh được mình đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng sẵn có để khắc phục hậu quả xảy ra mà vẫn không thể khắc phục được, hoặc không thực hiện các biện pháp cần thiết để khắc phục nhưng chứng minh được rằng dù có hành động vẫn không thể khắc phục được hậu quả và do việc không khắc phục được đó mà dẫn đến vi phạm hợp đồng. Quy định này nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm của bên có nghĩa vụ trong việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng.

Thứ tư, điều kiện về mối quan hệ nhân quả với hành vi vi phạm

Sự kiện bất khả kháng là nguyên nhân dẫn đến hành vi vi phạm hợp đồng. Sự kiện này xảy ra dẫn đến hậu quả là không thể tránh khỏi. Sự kiện bất khả kháng là nguyên nhân, còn hành vi vi phạm là kết quả. Bên vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng phải chứng minh được sự kiện bất khả kháng là nguyên nhân trực tiếp của việc vi phạm hợp đồng. Nếu không chứng minh được thì bên vi phạm nghĩa vụ phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm của mình. Nghĩa vụ chứng minh của bên vi phạm hợp đồng nhằm bảo đảm lợi ích cho bên có quyền, tránh trường hợp bên có nghĩa vụ lợi dụng sự kiện bất khả kháng để thực hiện hành vi vi phạm hợp đồng, gây thiệt hại cho bên có quyền.

Trên đây là những hiểu biết của tôi về những điều kiện để một sự kiện được coi là một sự kiện bất khả kháng. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các bạn!