Quyền tác giả và
quyền sở hữu công nghiệp là hai nội dung của quyền sở hữu trí tuệ. Do đó, hai
quyền này có những điểm chung nhất định, ví dụ như chủ thể được hưởng quyền chỉ
được thực hiện quyền trong phạm vi bảo hộ và trong thời hạn bảo hộ được quy định,...
Tuy nhiên, đây là
hai loại quyền hoàn toàn khác biệt, là hai mảng riêng biệt của quyền sở hữu trí
tuệ.
Sau đây, tôi xin
đưa ra những điểm khác nhau giữa quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp:
Sự khác biệt về đối tượng
Trước hết, ta có
thể thấy ngay rằng, quyền tác giả và quyền sở hữu công nghiệp được dùng để bảo
vệ cho những đối tượng khác nhau. Đối tượng mà quyền tác giả bảo hộ cho là tác
phẩm – những sản phẩm được sáng tạo ra dưới bất kỳ hình thức nào, bằng bất kỳ
phương tiện nào. Tác phẩm được bảo hộ gồm những tác phẩm văn học, nghệ thuật,
khoa học được liệt kê tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, như: tác phẩm
báo chí, tác phẩm âm nhạc, tác phẩm nhiếp ảnh,... Còn đối tượng mà quyền sở hữu
công nghiệp bảo hộ bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch
tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa
lý.
Sự khác biệt về loại quyền
Cả quyền tác giả
và quyền sở hữu công nghiệp đều là những quyền dân sự, tuy nhiên giữa chúng lại
có sự khác biệt. Quyền tác giả vừa có thể là quyền nhân thân, vừa có thể là quyền
tài sản. Quyền nhân thân của quyền tác giả bao gồm các quyền như quyền được đặt
tên cho tác phẩm, quyền đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm, quyền được
nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng,... Quyền tài sản
của quyền tác giả bao gồm các quyền như quyền làm tác phẩm phái sinh, quyền sao
chép tác phẩm,... Trong khi đó, quyền sở hữu công nghiệp chỉ bao gồm các quyền
tài sản như quyền định đoạt đối với đối tượng được bảo hộ, quyền cho phép người
khác sử dụng đối tượng được bảo hộ,...
Sự khác biệt về thời điểm phát sinh quyền
Đối với quyền tác
giả, thì quyền được phát sinh một cách tự nhiên ngay sau khi tác phẩm được hoàn
thành, được sáng tạo ra, được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định dưới
mọi hình thức, nội dung. Còn quyền sở hữu công nghiệp thì là quyền phái sinh, tức
là quyền được sinh ra phụ thuộc vào việc người ta trao quyền cho nó. Vì vậy, quyền
sở hữu công nghiệp phát sinh vào những thời điểm khác nhau tùy thuộc vào đối tượng
được bảo hộ, ví dụ, đối với sáng chế thì quyền sở hữu công nghiệp phát sinh khi
sáng chế được cấp văn bằng bảo hộ, hay đối với tên thương mại thì quyền sở hữu
công nghiệp phát sinh khi tên thương mại đó được sử dụng một cách hợp pháp.
Sự khác biệt về yêu cầu có văn bằng bảo hộ
Quyền tác giả là
quyền phát sinh một cách tự nhiên ngay từ khi tác phẩm được tạo ra, do đó nó
không cần phải được công bố, hay cấp văn bằng bảo hộ. Tuy nhiên, việc không được
cấp văn bằng bảo hộ cũng khiến cho quyền tác giả cũng khó được chứng minh và được
bảo vệ hơn khi có sự xâm phạm, tranh chấp. Còn quyền sở hữu công nghiệp luôn
yêu cầu phải được xác nhận bằng việc cấp văn bằng bảo hộ. Như vậy, việc xác
đinh đối tượng được bảo hộ, chủ sở hữu đối tượng được bảo hộ sẽ trở nên rõ
ràng, minh bạch hơn.
Sự khác biệt về thời gian bảo hộ
Quyền tác giả có
thời gian bảo hộ rất dài, trong đó, các quyền nhân thân sẽ được bảo hộ vô thời
hạn, còn các quyền tài sản sẽ được bảo hộ trong suốt cuộc đời tác giả và một số
lượng năm nhất định sau khi tác giả qua đời (quy định cụ thể tại Điều 27 Luật Sở
hữu trí tuệ hiện hành). Trong khi đó, quyền sở hữu công nghiệp thì có thời hạn
bảo hộ khá ngắn, ví dụ, quyền đối với nhãn hiệu chỉ được bảo hộ 10 năm, quyền đối
với sáng chế chỉ được bảo hộ 20 năm. Trong một vài trường hợp, thời gian bảo hộ
của quyền sở hữu công nghiệp có thể được gia hạn thêm một khoảng thời gian nhất
định.
Như vậy, cũng là
các quyền thuộc nội dung của quyền sở hữu trí tuệ, nhưng quyền tác giả và quyền
sở hữu công nghiệp có những sự khác nhau cơ bản và nổi bật. Trên đây là một số
điểm khác biệt mà tôi có thể chỉ ra, rất mong nhận được sự đóng góp từ các bạn!
Nhận xét
Đăng nhận xét